Phòng chống rửa tiền: Ngân hàng Nhà nước siết chặt yêu cầu với trung gian thanh toán

Ngày 16/3/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lần đầu tổ chức hội thảo chuyên đề về phòng, chống rửa tiền (AML) dành riêng cho các trung gian thanh toán, trong bối cảnh giao dịch số tăng mạnh nhưng số lượng báo cáo giao dịch đáng ngờ vẫn ở mức thấp.

Những điểm chính cần nắm

• Ngân hàng Nhà nước lần đầu tổ chức hội thảo chuyên đề AML/CFT dành riêng cho khối trung gian thanh toán, cho thấy trọng tâm giám sát đang mở rộng sang lĩnh vực thanh toán số.
• Lượng giao dịch qua ví điện tử và cổng thanh toán tăng nhanh, nhưng số báo cáo giao dịch đáng ngờ từ các đơn vị này vẫn còn thấp so với quy mô hoạt động.
• Thông tư 27/2025/TT-NHNN yêu cầu tăng cường nhận diện khách hàng, xác minh chủ sở hữu hưởng lợi và giám sát giao dịch liên tục.
• Nghĩa vụ báo cáo không chỉ dựa trên giá trị giao dịch mà còn phụ thuộc vào dấu hiệu bất thường và mức độ rủi ro theo quy định phòng, chống rửa tiền.
• Cơ quan quản lý cảnh báo nguy cơ rửa tiền gia tăng qua các nền tảng số, đặc biệt trong giao dịch trực tuyến và xuyên biên giới.

Trung gian thanh toán lộ khoảng trống giám sát

Ngày 16/3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) lần đầu tổ chức hội thảo AML/CFT dành riêng cho các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán như ví điện tử, cổng thanh toán. Theo cơ quan quản lý, lĩnh vực này tăng trưởng nhanh, xử lý khối lượng giao dịch lớn nhưng lại chưa được đào tạo và giám sát chuyên sâu như ngân hàng hay chứng khoán. Điều này tạo ra khoảng trống trong kiểm soát rủi ro.

Báo cáo giao dịch đáng ngờ còn hạn chế

Dù trực tiếp vận hành dòng tiền lớn, số lượng báo cáo giao dịch đáng ngờ từ các đơn vị trung gian thanh toán vẫn còn thấp. Thực tế này cho thấy khả năng phát hiện và cảnh báo rủi ro chưa tương xứng với quy mô hoạt động.

Rủi ro rửa tiền gia tăng trong môi trường số

Theo kết quả Đánh giá rủi ro quốc gia giai đoạn 2018-2022 được các tổ chức tư vấn pháp lý tổng hợp, lĩnh vực trung gian thanh toán được xếp vào nhóm rủi ro trung bình nhưng có nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa tiền bất hợp pháp nếu thiếu kiểm soát.

Tội phạm tận dụng nền tảng trực tuyến

Cơ quan chức năng cảnh báo tội phạm tài chính ngày càng sử dụng không gian mạng để che giấu dòng tiền, đặc biệt thông qua các giao dịch nhỏ lẻ và xuyên biên giới. Việc truy vết trở nên phức tạp khi dòng tiền đi qua nhiều lớp trung gian. Một ví dụ điển hình là việc lợi dụng các đồng tiền mã hóa neo giá trị thực để qua mặt hệ thống kiểm duyệt, như chia sẻ ẩn danh dưới đây:

Yêu cầu siết chặt tuân thủ AML

Trước thực tế trên, NHNN yêu cầu các doanh nghiệp trung gian thanh toán tăng cường tuân thủ Luật Phòng, chống rửa tiền 2022. Trong đó, trọng tâm là thực hiện đầy đủ quy trình nhận biết khách hàng (KYC), xác minh chủ sở hữu hưởng lợi và giám sát giao dịch liên tục.

Các đơn vị cũng phải chủ động báo cáo giao dịch đáng ngờ và phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý kịp thời, trong bối cảnh áp lực tuân thủ ngày càng gia tăng từ xu hướng siết chặt AML trên thị trường tài sản số toàn cầu, như phân tích trong bài viết về bức tranh Crypto 2026 và bài toán AML tại Việt Nam.

Doanh nghiệp cần nâng cấp hệ thống

Cơ quan quản lý nhấn mạnh việc tuân thủ AML không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là biện pháp bảo vệ chính doanh nghiệp trước các rủi ro liên quan đến gian lận và tội phạm tài chính, đặc biệt khi nhiều mô hình lừa đảo tiền điện tử xuyên biên giới ngày càng tinh vi như trường hợp được bóc tách mạng lưới lừa đảo do Chen Zhi đứng sau.

Trong bối cảnh thanh toán số tiếp tục mở rộng, việc siết kiểm soát trung gian thanh toán và các sàn giao dịch tài sản ảo uy tín được xem là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính, nhất là khi các vụ việc gian lận quy mô lớn vẫn liên tục được ghi nhận trên thị trường.

Vì sao trung gian thanh toán trở thành trọng tâm

Sự phát triển nhanh của ví điện tử và cổng thanh toán đã biến các nền tảng này thành “điểm trung chuyển” quan trọng của dòng tiền. Chính đặc điểm này khiến chúng trở thành mục tiêu tiềm năng cho các hoạt động rửa tiền.

Tiền bất hợp pháp có thể được chia nhỏ thành nhiều giao dịch, luân chuyển qua nhiều tài khoản và nền tảng khác nhau trước khi được hợp thức hóa. Khi quá trình này diễn ra hoàn toàn trên môi trường số, việc truy vết trở nên khó khăn hơn đáng kể.

Các chuyên gia cho rằng, nếu không tăng cường kiểm soát ở cấp trung gian thanh toán, hệ thống AML tổng thể sẽ tồn tại lỗ hổng lớn, bất chấp việc ngân hàng đã tuân thủ chặt chẽ.

Doanh nghiệp phải nâng cấp hệ thống tuân thủ

Trước các yêu cầu mới, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thanh toán buộc phải thay đổi cách vận hành. Việc chỉ thực hiện KYC ở mức cơ bản sẽ không còn đủ. Thay vào đó, họ cần xây dựng hệ thống giám sát giao dịch có khả năng phân tích hành vi, phát hiện dấu hiệu bất thường và tự động cảnh báo. Đồng thời, quy trình báo cáo cũng phải được số hóa để kết nối trực tiếp với cơ quan quản lý. Việc không đáp ứng các yêu cầu này không chỉ dẫn đến rủi ro bị xử phạt mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục hoạt động trong tương lai.

Nguồn tham khảo

• DFDL – Vietnam Tightens Anti-Money Laundering Framework
• Allen & Gledhill – Vietnam Implementation Guidance for Anti-Money Laundering Law in Effect
• Vietnam Briefing – Vietnam Anti-Money Laundering: Large Cash Transactions

Cảnh báo: Việc sử dụng các trung gian thanh toán thiếu chuẩn hóa KYC có thể khiến tài khoản của bạn bị phong tỏa hoặc nằm trong danh sách đen truy vết của cơ quan chức năng. Thông tin từ bài viết chỉ mang tính tham khảo, người dùng cần chủ động thực hiện đúng các quy định về xác thực chính chủ để bảo vệ quyền lợi cá nhân trước các làn sóng kiểm tra gắt gao sắp tới.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)