Iran xây hệ sinh thái crypto 7,8 tỷ USD giữa lệnh trừng phạt

Iran đang ngày càng dựa vào cryptocurrency để duy trì dòng tiền trong bối cảnh bị trừng phạt tài chính quốc tế. Theo báo cáo của Chainalysis, tổng giá trị hoạt động crypto liên quan đến Iran đã đạt khoảng 7,78 tỷ USD trong năm 2025, tăng mạnh so với các năm trước và thường tăng đột biến mỗi khi xảy ra bất ổn chính trị hoặc xung đột khu vực.
Dữ liệu on-chain cũng cho thấy các ví liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chiếm khoảng 50% giá trị nhận được trong hệ sinh thái crypto của Iran vào cuối năm 2025, phản ánh vai trò ngày càng lớn của tài sản số trong nền kinh tế bị trừng phạt.

Điểm Chính Cần Nhớ

• Iran hợp pháp hóa khai thác Bitcoin từ năm 2019, cho phép các công ty được cấp phép vận hành trung tâm khai thác và sử dụng Bitcoin như nguồn thu ngoại tệ.
• Theo Chainalysis, tổng giá trị hoạt động crypto liên quan đến Iran đạt khoảng 7,78 tỷ USD trong năm 2025, tăng mạnh so với các năm trước.
• Dữ liệu on-chain cho thấy các địa chỉ ví liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chiếm khoảng 50% giá trị nhận được trong hệ sinh thái crypto của Iran vào cuối năm 2025.
• Sau các sự kiện quân sự liên quan đến Iran vào tháng 3/2026, dòng tiền rút khỏi các sàn giao dịch crypto tại Iran tăng đột biến, với hàng triệu USD được chuyển khỏi sàn chỉ trong vài giờ đầu tiên theo Reuters.
• Trong bối cảnh đồng rial suy yếu và lạm phát cao kéo dài, nhiều người dân Iran đã chuyển một phần tài sản sang Bitcoin và các tài sản số khác để bảo vệ giá trị tài sản.

Hợp pháp hóa khai thác Bitcoin từ năm 2019

Khung chính sách và hoạt động được nhà nước hỗ trợ

Iran bắt đầu công nhận khai thác Bitcoin là một ngành công nghiệp hợp pháp từ năm 2019, cho phép các công ty được cấp phép vận hành các trung tâm khai thác và xuất khẩu Bitcoin như một nguồn thu ngoại tệ. Chính sách này xuất hiện trong bối cảnh các lệnh trừng phạt tài chính khiến Iran khó tiếp cận hệ thống thanh toán quốc tế.

Lợi thế chi phí thông qua trợ giá năng lượng

Một yếu tố giúp Iran trở thành điểm nóng khai thác Bitcoin là giá điện trợ cấp rất thấp. Một số phân tích cho thấy chi phí điện để khai thác một Bitcoin tại Iran có thể chỉ khoảng 1.300 USD, thấp hơn nhiều so với phần lớn các quốc gia phát triển.

Giá điện công nghiệp ở Iran đôi khi chỉ 0,01-0,05 USD/kWh, khiến việc chuyển điện năng thành Bitcoin trở thành hoạt động sinh lời trong bối cảnh giá Bitcoin trên thị trường quốc tế cao hơn nhiều.

Crypto giúp Iran duy trì thanh toán quốc tế

USDT được cho là được sử dụng trong một số giao dịch thương mại xuyên biên giới. Các giao dịch này cho phép Iran duy trì quan hệ thương mại với các đối tác mà không cần trung gian tài chính phương Tây. Stablecoin đóng vai trò cầu nối giữa hệ thống tài chính trong nước và thị trường toàn cầu, giảm thiểu rủi ro biến động giá như Bitcoin hay Ethereum.

Chiến Lược Ngân Hàng Trung Ương và Nắm Giữ USDT

Bên cạnh hoạt động khai thác, Iran cũng được cho là sử dụng stablecoin và các tài sản số khác để thực hiện thanh toán quốc tế trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận hệ thống ngân hàng toàn cầu. Các nhà phân tích cho rằng blockchain giúp các tổ chức và doanh nghiệp trong nước chuyển giá trị xuyên biên giới mà không cần dựa vào mạng lưới thanh toán truyền thống như SWIFT. Những dấu hiệu này cũng được phản ánh qua việc Iran được cho là tích trữ hơn 500 triệu USD USDT trong bối cảnh các dòng vốn crypto tại khu vực Trung Đông gia tăng.

Tốc độ tăng trưởng sử dụng stablecoin tại Iran vượt xa mức trung bình toàn cầu, nơi stablecoin chỉ chiếm 10-15% hoạt động crypto. Mức độ áp dụng này cao hơn 20-30% so với cuộc khủng hoảng Lebanon năm 2019 về khối lượng giao dịch. Các thực thể nhà nước định tuyến thanh toán qua sàn giao dịch crypto để tránh hạn chế ngân hàng quốc tế.

Sự Thống Trị của IRGC trong Dòng Chảy Crypto

Hoạt Động Ví Liên Kết Quân Sự trong Năm 2025

Phân tích on-chain của Chainalysis cho thấy các địa chỉ ví liên quan đến IRGC chiếm khoảng 50% tổng giá trị nhận được trong hệ sinh thái crypto của Iran vào quý IV/2025. Tổng số tiền liên quan đến các địa chỉ này được ước tính vượt 3 tỷ USD trong năm 2025, dựa trên dữ liệu các ví bị trừng phạt do OFAC và các cơ quan quốc tế xác định.

Xem thêm bài viết liên quan về Hướng dẫn sử dụng ví Crypto an toàn.

Kiểm Soát Nhà Nước Đối Với Cơ Sở Hạ Tầng Tài Sản Số

Các thực thể bị trừng phạt đã sử dụng tài sản số để tài trợ cho mạng lưới xuyên quốc gia và lách trừng phạt quốc tế. Hoạt động giao dịch tăng vọt 50–100% trong các giai đoạn xung đột so với thời kỳ ổn định. Quy mô thực tế có khả năng lớn hơn nhiều so với số liệu được theo dõi qua các địa chỉ blockchain đã xác định. Sự gia tăng đều đặn từ những năm trước cho thấy xu hướng tập trung quyền lực vào tay các tổ chức quân sự. Nhà đầu tư cần nhận thức rõ về nguồn gốc dòng vốn khi tham gia thị trường khu vực này.

Dòng Tiền Rút Ra Khỏi Sàn Trong Khủng Hoảng Địa Chính Trị

Mô Hình Rút Tiền Trong Cuộc Không Kích 2026

Dữ liệu blockchain cho thấy hoạt động rút tiền khỏi các sàn giao dịch Iran tăng mạnh sau các sự kiện địa chính trị. Theo Reuters, sau các cuộc không kích liên quan đến Mỹ và Israel vào đầu tháng 3/2026, dòng tiền rút khỏi các sàn crypto Iran đã tăng đột biến, với hơn 2 triệu USD rời khỏi các sàn chỉ trong một giờ đầu tiên.

Riêng sàn Nobitex – nền tảng giao dịch lớn nhất tại Iran, ghi nhận đỉnh rút tiền khoảng 2,89 triệu USD trong một giờ, cao gấp nhiều lần mức trung bình trước đó.

Gián Đoạn Internet và Xu Hướng Tự Quản Tài Sản

Người dùng chuyển hướng sang Bitcoin và các phương thức tự lưu trữ khi chính phủ áp đặt kiểm soát internet. Blockchain ghi nhận dòng chảy tài sản ra nước ngoài và giao dịch ngang hàng tăng đột biến trong thời kỳ mất kết nối. Mức độ rút tiền năm 2026 vượt xa trung bình khu vực năm 2024, phản ánh mối lo ngại về khả năng tiếp cận tài sản trên sàn tập trung. Xu hướng tự quản lý tài sản crypto trở thành chiến lược phòng vệ chính trong bối cảnh bất ổn.

Tầng lớp trung lưu Iran chuyển từ Rial sang Crypto

Bitcoin trở thành phương tiện thanh toán hàng ngày giữa bất ổn

Công dân Iran sử dụng Bitcoin cho các giao dịch nhập khẩu và thanh toán hàng ngày trong thời kỳ mất điện, thay thế hoàn toàn kênh ngân hàng bị phong tỏa. Giao dịch peer-to-peer cho phép chuyển giá trị xuyên biên giới mà không cần trung gian, đặc biệt quan trọng khi các lệnh trừng phạt quốc tế hạn chế giao dịch quốc tế. Mô hình này cho thấy Ethereum và các altcoin cũng được áp dụng rộng rãi cho hợp đồng thông minh và dịch vụ tài chính phi tập trung.

Trong nhiều trường hợp, người dân lưu trữ tài sản dưới dạng stablecoin để tránh biến động giá, sau đó chuyển sang Bitcoin khi cần thanh toán thực tế, một xu hướng phản ánh câu hỏi lớn của thị trường về vai trò của stablecoin trong hệ thống tài chính, như phân tích trong bài viết Stablecoin thực tế hay chỉ phục vụ đầu cơ.

Sự gia tăng sử dụng cryptocurrency tại Iran cho thấy tài sản số đang trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế trong các quốc gia chịu trừng phạt. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng việc sử dụng crypto để né tránh hệ thống tài chính quốc tế cũng có thể khiến các sàn giao dịch và địa chỉ ví liên quan đối mặt với sự giám sát ngày càng chặt chẽ từ các cơ quan quản lý toàn cầu. Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư hay hướng dẫn lách các lệnh trừng phạt tài chính.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)