✅ Lưu ý: Bài viết này là nội dung độc lập. NIHONCASI không có quan hệ thương mại với dịch vụ, sản phẩm hoặc thương hiệu được đề cập trong bài.
Mình bắt đầu tìm hiểu về Long và Short từ khoảng năm 2019, lúc đó vẫn còn giao dịch spot đơn thuần và chưa hiểu vì sao có người kiếm được lời ngay cả khi thị trường đang giảm. Sau khi thử mở tài khoản futures trên một sàn để xem thử cơ chế hoạt động ra sao, mình mới thấy rõ Long và Short thực chất là hai công cụ cho phép giao dịch cả hai chiều biến động giá, chứ không chỉ dừng lại ở việc mua rồi chờ giá lên như cách đầu tư truyền thống.
Bài viết dưới đây tổng hợp lại những gì mình quan sát và trải nghiệm được về Long Short, từ khái niệm cơ bản, công thức tính lãi lỗ, cho đến các yếu tố tâm lý thường gặp khi giao dịch.
Tin tức mới nhất
Ngày 08/07/2026: chuyên mục Crypto Long & Short của CoinDesk nhận định Bitcoin đang tiến gần vùng tạo đáy và khuyến nghị nhà đầu tư theo dõi các tín hiệu thị trường truyền thống bên cạnh dữ liệu định vị, bao gồm các chỉ số phái sinh như Long/Short Ratio và funding rates.
Ngày 06/07/2026: Coinbase Institutional phát hành báo cáo Crypto Market Positioning, cho biết Open Interest trên thị trường phái sinh suy giảm, funding rate của BTC và ETH yếu đi, phản ánh việc nhà đầu tư giảm đòn bẩy và tái định vị danh mục. Long/Short Ratio là một trong những chỉ báo thường được sử dụng cùng các dữ liệu này để đánh giá tâm lý thị trường.
Ngày 24/06/2026: CoinDesk trong chuyên mục Crypto Long & Short phân tích rằng làn sóng thanh lý trong tháng 6 đạt đỉnh ngay trước khi Bitcoin tạo đáy cục bộ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp dữ liệu liquidation với các chỉ báo phái sinh như Long/Short Ratio để xác định điểm đảo chiều của thị trường.
Ngày 29/04/2026: Cointelegraph đưa tin, cho biết tỷ lệ Long/Short của các nhà giao dịch chuyên nghiệp vẫn ổn định trong khi funding rate chuyển sang tiêu cực, phản ánh tâm lý thận trọng trước các yếu tố như chính sách của Fed và lạm phát.
Chiến lược Long/Short là một trong những phương pháp giao dịch linh hoạt và được ứng dụng rộng rãi nhất hiện nay. Thay vì chỉ kiếm lợi khi giá tăng (như cách đầu tư truyền thống), người dùng Long/Short có thể tận dụng cả hai chiều biến động của thị trường. Hiểu nôm na, Long nghĩa là bạn đang “đặt cược” rằng giá sẽ tăng, còn Short là bạn “đặt cược” rằng giá sẽ giảm. Hai khái niệm này tuy đối lập nhưng lại bổ trợ cho nhau, tạo ra khả năng giao dịch linh hoạt trong mọi điều kiện thị trường.
Long là gì?
Long (vị thế mua) là khi nhà đầu tư mua một tài sản với kỳ vọng giá sẽ tăng trong tương lai, sau đó bán ra để hưởng chênh lệch. Đây là chiến lược dễ hiểu nhất với người mới vì gần giống cách đầu tư thông thường. Mình nhớ lần đầu mở lệnh Long BTC hồi năm 2020, tâm lý lúc đó khá đơn giản vì bản chất gần giống việc mua cổ phiếu chờ tăng giá, không có gì phức tạp để làm quen.
Short là gì?
Short (vị thế bán khống) là khi nhà đầu tư vay tài sản để bán ra ngay, với kỳ vọng giá sẽ giảm để mua lại ở mức thấp hơn và trả lại tài sản đã vay. Đây là cách giúp nhà đầu tư kiếm lợi nhuận ngay cả khi thị trường đi xuống. Để hiểu rõ hơn về các quy định pháp lý và cơ chế của việc bán khống, bạn có thể tham khảo tài liệu từ Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC).
Thị trường nào có thể giao dịch Long Short
Long/Short không chỉ giới hạn trong chứng khoán mà còn phổ biến ở nhiều loại tài sản khác:
Crypto (tiền mã hóa): sàn như Binance, OKX, Bybit cho phép Long/Short futures Bitcoin, Ethereum cùng các Altcoin khác.
Forex (ngoại hối): giao dịch cặp tiền tệ EUR/USD, USD/JPY.
Cổ phiếu & chứng khoán phái sinh: Long cổ phiếu tiềm năng, Short cổ phiếu bị định giá cao.
Hàng hóa: vàng, dầu, bạc thường dùng hợp đồng tương lai.
ETF và quỹ chỉ số: quỹ phòng hộ áp dụng Long/Short để cân bằng danh mục.
Hai vị thế này tưởng như đối lập nhưng thực ra là hai mặt của cùng một chiến lược. Dưới đây là bảng so sánh giúp bạn hình dung rõ hơn:
Đặc điểm
Long (Mua)
Short (Bán khống)
Kỳ vọng giá
Tăng
Giảm
Cách thực hiện
Mua tài sản trực tiếp
Vay tài sản rồi bán ra
Lợi nhuận tối đa
Không giới hạn
Giới hạn (giá chỉ giảm đến 0)
Rủi ro tối đa
Giới hạn (giá về 0)
Không giới hạn (giá tăng vô hạn)
Phù hợp thị trường
Tăng (bullish)
Giảm (bearish)
Chi phí phát sinh
Thấp
Có chi phí vay, ký quỹ
Cơ chế hoạt động của vị thế Long và Short
Trước khi thực hiện bất kỳ lệnh nào, nhà đầu tư cần hiểu cách lợi nhuận và thua lỗ được tính toán. Điều này cực kỳ quan trọng, vì chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể dẫn đến cháy tài khoản khi dùng đòn bẩy. Để thực hiện các lệnh này, nhà đầu tư thường cần sử dụng các loại Stablecoin hoặc tiền pháp định để làm tài sản ký quỹ ban đầu.
Nguyên lý lợi nhuận và thua lỗ của lệnh Long Short
Công thức tính lợi nhuận Long và Short cơ bản dưới đây:
Long BTC từ $40,000 lên $45,000 → lời 5,000 × 1 BTC = $5,000.
Short ETH từ $2,000 xuống $1,800 → lời 200 × 1 ETH = $200.
Ngược lại, nếu giá đi ngược hướng kỳ vọng, con số trên trở thành lỗ. Nếu bạn là người mới và muốn tìm hiểu những kiến thức nền tảng về đồng tiền mã hóa lớn nhất này, hãy đọc hướng dẫn về Bitcoin cho người mới bắt đầu.
Tác động của đòn bẩy trong giao dịch Long Short
Đòn bẩy (leverage) là công cụ khuếch đại kết quả giao dịch cả về lợi nhuận lẫn thua lỗ. Khi dùng đòn bẩy, nhà đầu tư chỉ cần ký quỹ một phần nhỏ so với tổng giá trị vị thế, nhưng rủi ro cũng tăng tương ứng. Mình từng thử mở một lệnh Short ETH với đòn bẩy 3x vào khoảng cuối năm 2022 chỉ để xem cảm giác biến động khuếch đại như thế nào, và nhận ra chỉ cần giá đi ngược khoảng 3-4% là số dư tài khoản demo đã biến động rất rõ so với việc không dùng đòn bẩy.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết của Binance Academy giải thích chi tiết về đòn bẩy trong giao dịch tiền mã hóa là gì và cách nó hoạt động.
Công thức tác động của đòn bẩy đến tỷ suất lợi nhuận:
Tỷ suất lợi nhuận ròng = Biến động giá (%) × Tỷ lệ đòn bẩy
Tỷ lệ đòn bẩy
Biến động giá ±5%
Kết quả lợi nhuận/thua lỗ
1x
±5%
±5%
3x
±5%
±15%
5x
±5%
±25%
10x
±5%
±50%
Một ví dụ rất đáng chú ý là sự cố giá Bitcoin về 0 USD trên Paradex buộc sàn phải rollback, cho thấy trong giao dịch Long/Short dùng đòn bẩy, rủi ro không chỉ đến từ biến động thị trường mà còn có thể xuất phát từ lỗi hệ thống và cơ chế thanh lý tự động của nền tảng.
Nhận xét của biên tập viên
Vào khoảng cuối năm 2022, khi thị trường crypto đang trong giai đoạn biến động mạnh sau chuỗi sự kiện lớn, mình đã thử mở một lệnh Short ETH trên tài khoản demo của sàn futures với đòn bẩy 3x, vốn ảo khoảng vài trăm USD, chỉ để quan sát mức độ khuếch đại của biến động. Kết quả là chỉ cần giá đi ngược khoảng 3-4%, số dư demo đã thay đổi rõ rệt so với cùng mức biến động khi không dùng đòn bẩy. So với giao dịch spot thông thường (chỉ mua và giữ), đòn bẩy khiến cả lãi lẫn lỗ được phóng đại nhanh hơn nhiều, và cảm giác theo dõi lệnh cũng căng thẳng hơn hẳn.
Từ trải nghiệm đó, mình nhận thấy với người mới hoặc tài khoản nhỏ, việc giữ đòn bẩy ở mức thấp (thường dưới 5x, tối đa không nên vượt quá khoảng 10-20x tùy tình huống) giúp kiểm soát rủi ro dễ hơn. Market maker thường tận dụng biên độ lớn của crypto để tạo các cú biến động ngắn nhằm kích hoạt thanh lý các vị thế đòn bẩy cao. Vì vậy, mình thường ưu tiên quan sát kỹ funding rate, long/short ratio và đặt stop-loss chặt trước khi vào lệnh, thay vì tập trung vào mức đòn bẩy cao để “nhặt” lợi nhuận nhanh.
Giả sử một nhà đầu tư có 1.000 USD vốn ban đầu và quyết định sử dụng đòn bẩy 5x để mở lệnh Short Ethereum ở mức giá 2.000 USD/ETH. Điều này có nghĩa là tổng giá trị vị thế của họ là 5.000 USD (vì 1.000 × 5 = 5.000). Dưới đây là hai kịch bản có thể xảy ra.
Kịch bản giá
Kết quả
Tỷ lệ lãi/lỗ trên vốn
ETH giảm 10% (Từ 2.000 xuống 1.800 USD)
Lãi 500 USD
+50%
ETH tăng 10% (Từ 2.000 lên 2.200 USD)
Lỗ 500 USD
-50%
Qua ví dụ trên, có thể thấy với cùng mức vốn 1.000 USD, việc sử dụng đòn bẩy 5x khiến lãi/lỗ phóng đại gấp 5 lần. Nếu giá đi đúng hướng, lợi nhuận nhanh chóng tăng; nhưng nếu sai hướng, khoản lỗ cũng tương ứng lớn hơn. Vì vậy, nhà đầu tư cần đặt lệnh cắt lỗ cụ thể, chỉ dùng phần vốn có thể chấp nhận mất và tránh dùng đòn bẩy cao khi chưa có kinh nghiệm.
Chiến lược Long Short mang lại cơ hội kiếm lợi nhuận hai chiều, nhưng cũng đi kèm rủi ro rất lớn nếu không kiểm soát được cảm xúc và đòn bẩy.
Tiềm năng
Kiếm lợi hai chiều có thể sinh lời khi thị trường tăng (Long) hoặc giảm (Short).
Tận dụng đòn bẩy hợp lý khuếch đại lợi nhuận khi dự đoán đúng hướng.
Hedging linh hoạt kết hợp Long và Short để giảm rủi ro tổng thể của danh mục. Được Fidelity mô tả là phù hợp cho các nhà đầu tư có kinh nghiệm.
Phù hợp nhiều thị trường dễ áp dụng với cổ phiếu, Forex và crypto. Không cần sử dụng đến ví crypto. Tuy nhiên, để lưu trữ tài sản crypto cho các chiến lược đầu tư khác, việc hiểu về các loại ví là rất quan trọng.
Rủi ro
Thua lỗ lớn khi giá đảo chiều dễ cháy tài khoản nếu dùng đòn bẩy cao mà không cắt lỗ.
Áp lực tâm lý biến động mạnh khiến dễ hành động cảm tính.
Chi phí và ký quỹ phí giao dịch, funding rate, margin call khi biến động.
Để giao dịch hiệu quả, trước hết cần hiểu rằng Long và Short đều tiềm ẩn nguy cơ mất vốn cao nếu không kiểm soát được cảm xúc và đòn bẩy. Quản lý rủi ro là bước bắt buộc giúp bạn tồn tại lâu dài trong thị trường.
Luôn đặt stoploss rõ ràng trước khi vào lệnh.
Không dùng đòn bẩy cao (>5x với người mới).
Dành tối đa 10-20% vốn cho mỗi giao dịch.
Ghi nhật ký giao dịch để học từ kinh nghiệm.
Giữ tâm lý ổn định, không FOMO.
Investopedia cũng cung cấp một bài viết tổng quan về các kỹ thuật quản lý rủi ro mà các nhà giao dịch nên áp dụng. Ngoài ra bạn có thể xem xét các hình thức đầu tư khác như DeFi hoặc Staking để chia đều rủi ro trong danh mục đầu tư của mình.
“Tôi từng mất gần 30% tài khoản chỉ vì không hiểu rõ cơ chế Long/Short và dùng đòn bẩy 10x. Sau đó, tôi giảm đòn bẩy xuống 2x, luôn đặt stoploss, và chỉ dùng 10% vốn cho mỗi lệnh. Kết quả cải thiện rõ rệt, không còn stress mỗi khi thị trường đảo chiều”
Hiểu rõ Long Short là gì thôi chưa đủ nhà đầu tư cần biết khi nào nên sử dụng từng chiến lược để tối ưu hiệu quả và tránh rủi ro. Việc chọn sai thời điểm vào lệnh Long hoặc Short thường là nguyên nhân khiến người mới thua lỗ, ngay cả khi dự đoán xu hướng đúng.
Khi xuất hiện mô hình đảo chiều tăng (double bottom, break out kháng cự mạnh) và chỉ báo kỹ thuật như RSI, MACD xác nhận tín hiệu mua.
Khi có tin tức tích cực như chính sách hỗ trợ, nâng cấp mạng lưới (đối với crypto), kết quả kinh doanh tốt (đối với cổ phiếu).
Khi tâm lý thị trường chuyển sang lạc quan (bullish sentiment), dòng tiền đổ vào mạnh.
Khi nào nên mở vị thế Short
Khi thị trường thể hiện xu hướng giảm rõ ràng, giá tạo đỉnh thấp dần, đường trung bình MA50 cắt xuống MA200.
Khi xuất hiện mô hình đảo chiều giảm (double top, break down hỗ trợ) và khối lượng bán tăng.
Khi xuất hiện tin tức tiêu cực quy định siết chặt, báo cáo xấu, sự cố hack, hoặc dòng tiền rút mạnh khỏi thị trường.
Khi chỉ báo kỹ thuật như RSI vượt vùng 70 và bắt đầu quay đầu giảm dấu hiệu quá mua.
Nhận xét của biên tập viên
Đừng bao giờ mở lệnh Short chỉ vì thấy chỉ báo quá mua hay ‘cảm giác’ giá đã quá cao, bởi trong thị trường Crypto điên rồ này, việc chặn đầu một xu hướng tăng mạnh chẳng khác nào lao ra cản đầu xe lửa. Thay vào đó, mình luôn tuân thủ nguyên tắc ‘Trend is King’ và chỉ cân nhắc đánh ngược chiều khi cấu trúc tăng giá đã thực sự bị gãy, hoặc khi xuất hiện tín hiệu tin cực tốt tung ra nhưng giá không thể phá đỉnh, vì đó mới là dấu hiệu cho thấy Cá mập đang âm thầm xả hàng lên đầu đám đông hưng phấn.
Giao dịch Long Short là một thử thách lớn về tâm lý. Khi thị trường biến động mạnh, nhà đầu tư thường phải đối mặt với cảm xúc sợ hãi, tham lam và áp lực giữ lệnh.
Tâm lý FOMO và tham lam khi thị trường tăng giá
Khi giá tăng nhanh, nhiều người sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO) nên vào lệnh Long ở vùng giá cao. Tham lam khiến họ kỳ vọng lợi nhuận lớn hơn, kéo dài thời gian giữ lệnh và thường bị kẹt khi thị trường đảo chiều. Các nghiên cứu về tài chính hành vi từng chỉ ra rằng nỗi sợ hãi và FOMO là những yếu tố thúc đẩy mạnh các quyết định đầu tư thiếu lý trí. Mình từng chứng kiến giai đoạn thị trường tăng nóng cuối năm 2021, lúc đó không ít người xung quanh mình mở Long ở vùng giá đỉnh chỉ vì thấy giá liên tục lập đỉnh mới, và phần lớn các vị thế đó bị kẹt khi thị trường điều chỉnh mạnh ngay sau Tết 2022.
Sợ hãi và hoảng loạn khi thị trường giảm
Khi thị trường giảm mạnh, nỗi sợ mất tiền khiến nhiều người đóng Long sớm hoặc mở Short trong hoảng loạn. Tâm lý tiêu cực khiến họ không nhìn thấy vùng hỗ trợ quan trọng, dẫn đến sai lầm “bán đáy”. Giữ bình tĩnh, tuân thủ kế hoạch ban đầu và quan sát khối lượng giao dịch là cách tránh hành động cảm tính.
Cách giữ kỷ luật và kiểm soát cảm xúc khi giao dịch Long Short
Kỷ luật là nền tảng của giao dịch thành công. Nhà đầu tư cần lên kế hoạch chi tiết cho từng lệnh, bao gồm điểm vào, cắt lỗ và chốt lời. Khi thua lỗ, không nên tăng gấp vị thế để gỡ; thay vào đó, nên dừng lại đánh giá sai lầm. Duy trì giấc ngủ, chế độ sinh hoạt đều đặn và tránh giao dịch khi mệt mỏi hoặc căng thẳng giúp đưa ra quyết định sáng suốt hơn.
Khi tìm hiểu Long Short là gì, chúng ta không chỉ dừng ở khía cạnh kỹ thuật mà còn cần hiểu quan điểm của những người đang trực tiếp sử dụng chiến lược này. Các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức có cách nhìn khác nhau về Long Short, phản ánh mục tiêu và mức chấp nhận rủi ro riêng.
Quan điểm của nhà đầu tư cá nhân
Với các trader cá nhân, Long Short là công cụ giúp họ linh hoạt hơn trong mọi điều kiện thị trường. Họ có thể kiếm lời ngay cả khi giá giảm, thay vì chỉ chờ thị trường đi lên. Tuy nhiên, phần lớn người mới thường bị ảnh hưởng bởi cảm xúc và chưa kiểm soát tốt đòn bẩy, nên dễ gặp rủi ro cao. Nhà đầu tư nên tham khảo thêm các chiến lược khác như chiến lược DCA.
“Bạn sẽ bắt đầu thấy nhiều nhà giao dịch ngoại hối, tương lai và tiền điện tử chuyển sang quyền chọn hoặc cổ phiếu khi chúng phát triển. Hãy tự thưởng cho mình một khoản đầu tư kha khá vào quyền chọn hoặc cổ phiếu. Sau đó, hãy sử dụng lợi nhuận giao dịch trong ngày ngắn hạn để tài trợ cho các khoản đầu tư dài hạn vào các công ty tốt.”
Các quỹ đầu tư chuyên nghiệp xem Long Short là một chiến lược quản trị rủi ro có tính hệ thống. Họ thường kết hợp Long các tài sản được định giá thấp và Short các tài sản bị định giá cao để tạo lợi nhuận tương đối, ngay cả khi thị trường chung đi ngang hoặc giảm. Với họ, mục tiêu không chỉ là lợi nhuận tuyệt đối mà là duy trì hiệu suất ổn định và giảm biến động danh mục.
“Các quỹ hedge fund dùng Long Short để giảm rủi ro thị trường chung, tìm kiếm alpha từ chênh lệch giá trị tương đối, và duy trì lợi nhuận ổn định hơn trong dài hạn.” Theo Investopedia (2024).
Long Short là chiến lược giao dịch hai chiều, cho phép kiếm lợi khi giá tăng hoặc giảm. Trong thị trường crypto biến động mạnh, Long Short giúp nhà đầu tư linh hoạt và không bị phụ thuộc vào một xu hướng duy nhất.
Giao dịch Spot là mua bán tài sản thực, còn Long Short dựa trên kỳ vọng giá tương lai và có thể dùng đòn bẩy. Đây là điểm khiến nhiều người mới dễ nhầm khi mới tìm hiểu Long Short là gì.
Không bắt buộc, nhưng hầu hết các sàn crypto hiện nay cung cấp Long/Short có đòn bẩy thông qua hợp đồng futures. Đòn bẩy giúp khuếch đại lợi nhuận nhưng cũng tăng rủi ro, vì vậy người mới cần hiểu rõ Long Short là gì và cơ chế ký quỹ trước khi sử dụng.
Người mới nên bắt đầu bằng tài khoản demo hoặc vốn nhỏ, ưu tiên học cách quản lý rủi ro và hiểu cơ chế Long Short để tránh mất vốn không đáng có. Chọn các sàn lớn uy tín như Binance để giao dịch.
Tổng kết
Chiến lược Long/Short là công cụ giao dịch cho phép thích ứng với thị trường tăng, giảm hoặc đi ngang, dựa trên việc hiểu rõ cơ chế, công thức tính lãi/lỗ và giới hạn rủi ro của bản thân. Đòn bẩy là yếu tố khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ, còn yếu tố tâm lý, từ FOMO đến hoảng loạn, vẫn là thách thức lớn với phần lớn nhà giao dịch, kể cả người có kinh nghiệm.
Lưu ý quan trọng: Giao dịch Long/Short là hình thức đầu tư rủi ro cao, phức tạp và không phù hợp với người mới bắt đầu. Người đọc cần hiểu rõ cơ chế quản lý rủi ro và cách tính toán giá thanh lý trước khi mở bất kỳ vị thế nào.
Sinh tại TP.HCM, Linh tham gia thị trường tài sản số từ năm 2017. Tốt nghiệp ngành Hệ thống Thông tin Quản lý tại Đại học Kinh tế TP.HCM (2013–2017), tập trung chuyên đề hệ thống thanh toán điện tử và công nghệ tài chính. Sau giai đoạn 2021–2025 làm Research & CS Analyst tại một công ty FinTech ở Tokyo, hiện Linh sinh sống và làm việc giữa Việt Nam và Nhật Bản, phụ trách nội dung tại nihoncasi.com với định hướng “An toàn – Trung lập – Thực tế”.
Học vấn: ĐH Kinh tế TP.HCM – Hệ thống Thông tin Quản lý và Tài chính Kinh nghiệm: Fintech startup (VN) → FinTech Tokyo (nghiên cứu & phân tích) Mạng xã hội:LinkedIn · Facebook · Reddit · X Cộng đồng:Telegram nihoncasi
nihoncasi.com uses cookies to enhance user convenience and to maintain and improve the quality of our services. By continuing to use this website, you agree to our use of cookies in accordance with our Cookie Policy.
